Erytrol – Słodki sprzymierzeniec czy ukryte ryzyko?

Najnowsze badania rzucają nowe światło

Erytrol, znany również jako erytrytol, od lat cieszy się reputacją „zdrowego cukru”, idealnego dla diabetyków, osób na diecie i każdego, kto pragnie ograniczyć spożycie tradycyjnej sacharozy. Ten naturalnie występujący alkohol cukrowy, obecny w owocach, warzywach czy grzybach, zyskał popularność dzięki swojej niemal zerowej kaloryczności i neutralnemu wpływowi na poziom cukru we krwi. Jednak najnowsze doniesienia naukowe skłaniają do bardziej ostrożnego spojrzenia na ten popularny słodzik.

Kluczowe zalety Erytrolu

Erytrol to substancja słodząca, która wyróżnia się na tle innych zamienników cukru. Jego zerowy indeks glikemiczny (IG=0) oznacza, że po spożyciu nie podnosi poziomu glukozy ani insuliny we krwi. Jest to szczególnie ważne dla osób z cukrzycą i insulinoopornością, pozwalając im cieszyć się słodkim smakiem bez negatywnych konsekwencji dla glikemii. Dodatkowo erytrol jest praktycznie bezkaloryczny – zawiera zaledwie około 0,2 kcal na gram, co czyni go idealnym wyborem dla osób dbających o linię.

Inne istotne zalety to:

• Bezpieczeństwo dla zębów: Nie fermentuje w jamie ustnej, co oznacza, że nie przyczynia się do powstawania próchnicy.

• Dobra tolerancja trawienna: W porównaniu do innych polioli, erytrol jest w większości wchłaniany i wydalany z organizmu, co minimalizuje ryzyko wzdęć czy biegunek, choć w bardzo dużych dawkach nadal może mieć efekt przeczyszczający.

• Stabilność termiczna: Można go używać do pieczenia i gotowania, ponieważ nie traci swoich właściwości w wysokich temperaturach.

Zastosowania Erytrolu – Od kuchni po przemysł

Erytrol znalazł szerokie zastosowanie w przemyśle spożywczym i domowej kuchni. Jest powszechnie używany do słodzenia napojów, wypieków, deserów, dżemów, a nawet produktów przetworzonych, takich jak jogurty czy gumy do żucia. Dzięki swojemu czystemu smakowi, zbliżonemu do cukru, i braku gorzkiego posmaku (charakterystycznego dla niektórych sztucznych słodzików), stał się preferowanym wyborem dla wielu producentów żywności „bez cukru” oraz dla konsumentów chcących zdrowiej się odżywiać.

Najnowsze badania i kontrowersje – Cień na idealny słodzik?

Ostatnie badania naukowe rzuciły nowe światło na bezpieczeństwo erytrolu, budząc pewne obawy. W lutym 2023 roku w prestiżowym czasopiśmie „Nature Medicine” opublikowano wyniki badań prowadzonych przez naukowców z Cleveland Clinic. Sugerują one związek między wysokim poziomem erytrolu we krwi a zwiększonym ryzykiem poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych, takich jak zawał serca czy udar mózgu.

Badacze zaobserwowali, że erytrol może nasilać tworzenie się skrzepów krwi i zwiększać aktywność płytek krwi. Co więcej, wyższe poziomy erytrolu we krwi korelowały ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia incydentów sercowo-naczyniowych w badanej grupie pacjentów z istniejącymi czynnikami ryzyka (np. cukrzycą, nadciśnieniem, chorobą wieńcową).

Należy podkreślić, że są to wstępne badania, które wymagają dalszych potwierdzeń w większych, długoterminowych kohortach. Badania te nie dowodzą jednoznacznie, że erytrol powoduje choroby serca, lecz wskazują na możliwą korelację. Wciąż brakuje badań klinicznych na dużą skalę, które monitorowałyby długofalowe skutki spożycia erytrolu u ogólnej populacji.

Wady Erytrolu – Poza Najnowszymi Odkryciami

Poza potencjalnymi, nowo odkrytymi ryzykami, erytrol ma także inne wady, o których warto pamiętać:

• Mniejsza słodkość! Erytrol jest mniej słodki niż cukier (około 60-80% słodyczy sacharozy), co może wymagać użycia większych ilości produktu.

• Chłodzący posmak! W niektórych potrawach może pozostawiać charakterystyczny, chłodzący posmak w ustach.

• Problemy trawienne! Chociaż rzadziej niż ksylitol, w dużych dawkach (zwłaszcza powyżej 50 gramów jednorazowo) erytrol może wywoływać wzdęcia, biegunki czy dyskomfort żołądkowy.

• Brak karmelizacji! Nie ulega karmelizacji, co ogranicza jego zastosowanie w przepisach wymagających tego procesu.

• Cena! Zazwyczaj jest droższy niż cukier.

Kto powinien zachować ostrożność lub unikać stosowania erytrolu?

W świetle najnowszych badań zaleca się ostrożność, a nawet unikanie erytrolu dla niektórych grup osób.

Osoby z istniejącymi chorobami sercowo-naczyniowymi to pacjenci po zawale, udarze, z chorobą wieńcową, z zdiagnozowaną miażdżycą, a także z czynnikami ryzyka takimi jak nadciśnienie czy bardzo wysoki poziom cholesterolu. Powinni skonsultować się z lekarzem lub dietetykiem przed włączeniem erytrolu do diety.

Osoby z zaburzeniami krzepnięcia krwi ze względu na potencjalny wpływ na płytki krwi, osoby z problemami z krzepnięciem lub przyjmujące leki przeciwzakrzepowe powinny zachować szczególną ostrożność.

Kobiety w ciąży i karmiące piersią choć ogólnie erytrol jest uznawany za bezpieczny w ciąży, zawsze warto skonsultować wszelkie zmiany w diecie z lekarzem.

Dzieci nie zaleca się podawania dużej ilości erytrolu małym dzieciom, ze względu na wrażliwość ich układu pokarmowego i brak długoterminowych badań na tej grupie wiekowej.

Osoby z wrażliwym układem pokarmowym mimo dobrej tolerancji, osoby podatne na wzdęcia czy biegunki powinny uważać na ilości spożywanego erytrolu.

Właściciele psów należy pamiętać, że erytrol, podobnie jak ksylitol, jest toksyczny dla psów i nigdy nie należy go podawać zwierzętom domowym.

Erytrol pozostaje atrakcyjną alternatywą dla cukru, szczególnie dla osób z cukrzycą i tych, którzy pragną ograniczyć kalorie. Jego zerowy indeks glikemiczny i korzystny wpływ na zdrowie zębów są niezaprzeczalne. Jednak najnowsze doniesienia dotyczące potencjalnego ryzyka sercowo-naczyniowego, choć wymagające dalszych badań, zmuszają do refleksji.

Zasada umiaru pozostaje kluczowa. Zamiast bezrefleksyjnego zastępowania całego cukru erytrolem, warto skupić się na zbilansowanej diecie, bogatej w naturalne, nieprzetworzone produkty. Dla osób z grup ryzyka ostrożność i konsultacja z lekarzem lub dietetykiem są wysoce zalecane. Przyszłe badania z pewnością pozwolą nam lepiej zrozumieć pełny profil bezpieczeństwa erytrolu, a do tego czasu, rozsądne i świadome spożycie wydaje się być najlepszą strategią.

Nowe badania dotyczące erytrolu faktycznie budzą pewne pytania, zwłaszcza w kontekście jego potencjalnego wpływu na zdrowie sercowo-naczyniowe. Pytasz o to, w jakim czasie i przy jakiej ilości spożycia erytrolu można zaobserwować wysoki poziom tej substancji we krwi.

Kiedy erytrol osiąga wysoki poziom we krwi i jakie ilości są tu kluczowe?

Zgodnie z badaniami, w tym tymi z Cleveland Clinic opublikowanymi w „Nature Medicine” w 2023 roku, erytrol jest szybko wchłaniany do krwiobiegu po spożyciu. Jego stężenie we krwi może wzrosnąć w ciągu kilkudziesięciu minut do kilku godzin po spożyciu.

Jeśli chodzi o ilości, warto rozróżnić:

• Pojedyncze dawki! Badania, które analizowały wpływ erytrolu na układ krzepnięcia, często podawały uczestnikom stosunkowo wysokie, jednorazowe dawki. Na przykład, w jednym z badań podawano 30 gramów erytrolu zdrowym ochotnikom. Po spożyciu takiej ilości obserwowano znaczący wzrost poziomu erytrolu we krwi, który utrzymywał się na podwyższonym poziomie przez wiele godzin, a nawet do 2-3 dni. Dla porównania, 30 gramów to równowartość słodyczy około 24-27 gramów cukru, co jest ilością, jaką można znaleźć w wielu produktach słodzonych erytrolem, takich jak napoje czy desery "bez cukru".

• Długoterminowe spożycie! Badania obserwacyjne, które wykazały korelację między wysokim poziomem erytrolu we krwi a zwiększonym ryzykiem zdarzeń sercowo-naczyniowych, skupiały się na pacjentach, u których chronicznie wysoki poziom erytrolu był wykrywany w próbkach krwi. Nie oznacza to, że te osoby musiały spożywać erytrol w ogromnych, jednorazowych dawkach. Możliwe jest, że regularne spożywanie produktów z erytrolem, nawet w umiarkowanych ilościach, ale przez długi czas, prowadzi do utrzymywania się podwyższonego poziomu tej substancji w organizmie. Badania te sugerują, że wysokie stężenie erytrolu może zwiększać aktywność płytek krwi i skłonność do zakrzepicy u osób z istniejącymi czynnikami ryzyka chorób serca.

Ważne jest, aby pamiętać, że ilość erytrolu zawarta w przetworzonej żywności może być znaczna. Jeśli spożywasz wiele produktów z etykietą "bez cukru" lub "light", które są słodzone erytrolem (np. napoje, batony proteinowe, lody, słodycze), możesz nieświadomie spożywać go w sporych ilościach w ciągu dnia.

Co to oznacza w praktyce?

Jeśli nie masz czynników ryzyka chorób sercowo-naczyniowych i spożywasz erytrol okazjonalnie i w niewielkich ilościach, obecne dowody nie wskazują na natychmiastowe zagrożenie. Jednak dla osób, które już mają problemy z sercem, cukrzycę, nadciśnienie, czy inne czynniki ryzyka zakrzepicy, regularne i wysokie spożycie erytrolu może być powodem do ostrożności.

Wciąż potrzeba więcej badań, aby dokładnie określić bezpieczne długoterminowe dawki i zrozumieć mechanizmy, przez które erytrol mógłby wpływać na układ krążenia u różnych grup ludzi.

 

 

 

 

 

 

 

 

Artykuł w „Nature Medicine” (luty 2023): Jest to kluczowe źródło najnowszych obaw. Badanie pt. „The artificial sweetener erythritol and cardiovascular event risk” autorstwa Stanleya Hazena i współpracowników, opublikowane w prestiżowym czasopiśmie „Nature Medicine”, zasugerowało związek między wysokim poziomem erytrolu we krwi a zwiększonym ryzykiem poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych (zawał serca, udar mózgu).Pełny artykuł jest dostępny na stronie Nature.com.Relacje medialne i analizy eksperckie: Po publikacji w „Nature Medicine” temat erytrolu szeroko komentowano w mediach i na portalach branżowych,